Politieke performers

Alle ogen keken naar haar. Kamala, de eerste vrouwelijke vice-president. Terecht. Maar mijn ogen kijken naar hen: de performers. Op gelijke hoogte als de president en de vice. Hun zingende of reciterende stem voor meer eenheid klonken vanaf hetzelfde podium. Overdag tijdens de inauguratie van Joe Biden zongen Lady Gaga, Jennifer Lopez en Garth Brooks en reciteerde Amanda Gorman poezie. Later in avond verving “Celebrate America” het gebruikelijke bal waar de nieuwe president een ceremonieel dansje waagt met de nieuwe first spouse. En ook daar gaf de president een korte toespraak, omlijst door heel veel muziek, verklarende teksten door acteurs en kleine documentaires. De boodschap van deze uitzending, met op de achtergrond het Lincoln Memorial en alle heilige plekken van de macht, was duidelijk: eenheid in het verdeelde Amerika.

Stellen we ons deze situatie voor in Nederland, voor de beëdiging van het nieuwe kabinet rapt Lil’ Kleine het Wilhelmus. En tijdens bordesscene met de koning en nieuwe ministers, kweelt Frans Bauer de Zuiderzeeballade. Onnederlands zouden we dat vinden, politiek is een serieuze zaak. 

En daar zit het verschil, in de VS hoort de (pop)cultuurwereld bij het aantrekkelijker maken van het politieke spektakel en bij het bewieroken van de eigen cultuur. In Nederland wordt cultuur gezien als een extra. De muzikale omlijsting komt niet bij politieke dagen, zoals Prinsjesdag maar bij Koningsdag of Bevrijdingsdag naar voren. Omdat cultuur, volgens beleidsmakers geen deel uitmaakt van het weefsel van onze identiteit. JLo die America the Beautiful zingt onderstreept de identiteit van de VS, Claudia de Breij die Mijn Vlakke Land zingt, raakt misschien wel onze harten maar niet het nationale. “This is who we are”, zegt Biden in de officiele White House clip, gedubt over de zang van JLo. 

Door de liberalisering van de Nederlandse politiek is cultuur steeds meer tot een luxe-goed, een extraatje, tot entertainment geworden. Cultuur en kunst als iets leuks voor er bij, als je daarvoor de centen hebt. Niets als intrinsiek nodig, voor het land zelf en voor het weergeven van de nationale identiteit. 

De Fransen hebben hierop dezelfde kijk als de Amerikanen. Direct na de bekendmaking van zijn verkiezing tot president, liep Macron de lange weg naar het overwinningspodium op Ode an die Freude, de officieuze Europese hymne. Zijn boodschap was direct duidelijk. Dit is wat ik ben.

De afgelopen jaren is er veel te weinig aandacht geweest voor kunst en cultuur, met natuurlijk als dieptepunt de effecten van de coronacrisis op de culturele sector. Beste toekomstige premier van Nederland, is een culturele omlijsting voor en meer cultuursubsidie in de nieuwe regeringsverklaring een idee? Omdat dit is wat wij zijn.